Grammatica feitenoverzicht:
het jaar, de maanden en
de seizoenen

 
Onderwerpen
  1. Het jaar
  2. De maanden
  3. De seizoenen



Het jaar
 
De Djerma samenleving is overwegend een islamitische samenleving. Daarom zijn de maanden (handu) gekoppeld aan de Islamitische kalender.  Een jaar (jiri) in deze maankalender is ongeveer 10 dagen (hane of jirbi) korter dan de zonnekalender. Daarom verschuiven de verschillenden feestdagen op de zonnekalander elk jaar meerdere dagen terug. Er zijn verschillende woorden in Djerma om afgelopen jaar, volgend jaar en zo uit te drukken.
 
Uitdrukkingen met jaar
Djerma Nederlands
jiri jaar [voor het tellen van jaren]
yesi volgend jaar
yesi fo jaar na volgend jaar
jiri wo, haraŋ dit jaar
mannaŋ afgelopen jaar
mannaŋ fo een jaar voor vorige jaar, meestal twee jaar geleden
mannaŋ fo wongo 3 jaar geleden
mannaŋ fo a jiri iddu haraŋ een voorgaand jaar, het is 6 jaar geleden dit jaar
Kaa Yesi ! Moge volgend jaar komen !
Irikoy m´iri cabe yesi ! Moge God ons volgend jaar brengen !
Irikoy m´iri cabe yesi nda baani ! Moge God ons volgend jaar brengen in gezondheid !
Irikoy m´iri cabe yesi mansaŋcine ! Moge God ons volgend jaar nu brengen !

Terug




De maanden (25)
 
De Djerma namen van de maanden (handu) zijn verbonden met de Islamitische maankalender.  Echter vele Djerma's kennen de namen van deze kalender niet, vooral de eerste zes niet. Iedereen kent wel de vastemaand (me haw) en de offermaand (cimsi), maar waarschijnlijk niet één in tien kan ze u alle twaalf opzeggen. Degene die ze wel kennen zijn de oudere mensen (dottijey).

Een maanmaand start op de eerste dag van dat de nieuwe maan zichtbaar is. Dit is niet hetzelfde als wat wij "nieuw man" noemen.
 

Maand en Islamitische kalender
Maan / Islamic

Djerma

Letterlijke vertaling

Alternatief

 1st /  5th dadab beri het grote rondtasten dadabu beeri
 2nd /  6th dadab kayna het kleine rondtasten dadabu kayna
 3rd /  7th gani dans gaani
 4th /  8th gani banda na de dans gaani banda
 5th /  9th bine kuna binnenin het hart binkuna
 6th / 10th bambana -  
 7th / 11th way zeno me haw oude wijven mond gesnoerd way zeeno
 8th / 12th ce konno warme voeten ce wasso (D)
 9th /  1st me haw mond gesnoerd  
10th /  2nd me feri mond geopend  
11th /  3rd fulanzam rusten  
12th /  4th cimsi niet waar (Tabaski) cibsi
 
In het dagelijkse leven wordt de Romeinse kalender vaak ook gebruikt. De Djerma namen voor deze maanden zijn afgeleid van de Franse uitspraak van de namen van de maanden.
 
Romeinse kalender
nummer Nederlands Frans Djerma 1
1 januari janvier janeru
2 februari févier faberu
3 maart mars marsu
4 april avril afrillu
5 mei mai mayu
6 juni juin yuni
7 juli juillet yuli
8 augustus août agusta
9 september septembre satumba
10 oktober octobre oktoba
11 november novembre nuwamba
12 december décembre disamba

                              1 informatie afkomstig van Hadji Somaco Pastor (Antwerpen, België)

 
Er zijn verschillende manieren in het Djerma om bijvoorbeeld de volgende of de vorige maand uit te drukken.
 
Uitdrukkingen met maand
Djerma Nederlands
handu maand (ook: maan)
handu wo deze maand
handu kan bu vorige, afgelopen maand
handu teji volgende maand; komende moon
handu bene de maand na de volgende;
over twee maanden

Terug




De seizoenen
 

De seizoenen in het nergens aan zee grenzende en semi-aride Niger worden gekenmerkt door de aan- of afwezigheid van regen en de hoogte van de gevoelstemperatuur. Er zijn geen vaste data voor het begin of het einde van een seizoen. De seizoenen hebben onderling verschillende lengten en hun eigen lengte kan variëren tussen de jaren. Het regenseizoen kan bijvoorbeeld al starten in april, maar soms vangt het pas aan in juli. Dit hangt af van wanneer de regens het land binnenkomen.
 
Seizoenen
Djerma Type seizoen Normale periode Activiteiten
hayni, hayno heet en droog maart - mei klaarmaken van de velden
kaydiya warm en regenachtig juni - september landbouwseizoen
hemar, hemaro warm en droog oktober oogstseizoen
jaw, jawo
(hargu, hargo)
koud en droog november - februari niet-landbouw activiteiten
 
Informatie over het klimaat in westelijk Niger in de steden langs de rivier.

Gaya (west, zuid)
Niamey (west, centraal)
Tillabéri (west, noord)
 

Terug

 




Laatst herzien: 05 februari 2012